2-6 Kasım 2026 Bu hafta
8. hafta Ayrışma: İklim ve Kayacın Rolü
kimyasal çözünme, ayrışma hızı, kayaç döngüsü ve 'Ayrışma Süreçleri' etkinliği
3. ünite: Doğal Sistemler ve Süreçler 1. dönem 1. yazılı sınav dönemi
Öğrenme çıktısı
COĞ.10.3.2 Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilme
Süreç bileşenleri
- a) Aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç yapısı arasındaki ilişkileri neden-sonuç bağlamında ortaya koyar.
- b) Aşınma ve çözünme süreçlerine ilişkin edindiği bilgilerle kendi bilgilerini anlamlı bir bütün hâline getirir.
Bu hafta neler öğreneceğiz?
- Kimyasal çözünmeyi sağlayan etkenleri (su, karbondioksit, oksijen) açıklar; fiziksel ayrışma ile kimyasal çözünmeyi karşılaştırır.
- Kayaçların ayrışma hızını kayacın özellikleri ve iklim koşullarıyla neden-sonuç ilişkisi içinde açıklar.
- Kayaç döngüsünde magmatik, tortul ve başkalaşım kayaçlarının birbirine dönüşümünü şema üzerinde gösterir.
- Harita ve iklim grafiklerinden yararlanarak bir alanda etkin olan ayrışma türünü ve ayrışma hızını tahmin eder; grubuyla bu ilişkiyi ortaya koyan bir soru hazırlar.
Etkinlikler
- Tekrar: fiziksel ayrışma en çok hangi bölgelerde etkindir? (s. 70)
- Fiziksel ayrışma kimyasal çözünmeyi neden hızlandırır? (s. 70)
- Uygulama (s. 72) 1: Şelale ve dev kazanının oluşumunda kayaçların direnci nasıl bir rol oynamıştır?
- Uygulama (s. 72) 2: Dev kazanı hangi tür kayaçların bulunduğu alanlarda oluşabilir?
- Kayaç döngüsü: magmatik bir kaya tortul kayaca nasıl dönüşür? (s. 73)
- Etkinlik 2. adım (s. 74): 1) kayaç türlerinin ayrışma hız farkının nedenleri 2) iklimin ayrışma hızına etkisi
- Etkinlik 3. adım (s. 74): iklim bölgelerinde ön plandaki ayrışma türü
- Etkinlik 4. adım (s. 74-75): haritadaki dört nokta ve iklim grafikleri
- 5-6. adım: birlikte soralım, birlikte öğrenelim — örnek grup sorusu
- Değerlendirme (s. 75) 1-3
Her etkinliğin örnek cevabı sunumda hemen ardındaki slayttadır.
İndir
Doğal Sistemler ve Süreçler
Slaytlar
38 slayt. Küçük resme tıklayınca PDF'in o sayfası yeni sekmede açılır. Numaralar ünitenin tam sunumuna göredir.
Derste kullanmak: dosya 40 + 40 dakikalık blok derse göre kurulmuştur. Amaç, süre, uygulama ve beklenen cevaplar konuşmacı notlarındadır (PowerPoint'te “Sunucu Görünümü”, LibreOffice Impress'te “Sunucu Konsolu”). Sunumlar 38 kişilik sınıfa göre planlanmıştır; grup sayısını sınıfınıza göre uyarlayın.
Resmî Bakanlık materyali değildir. Kaynakça, haklar ve lisans: 3. ünite sayfası · Kaynaklar ve haklar.